Επιβίωση: Μανιτάρια

By Will Bryson

Χρήστος Καλαϊτζής,
Δασοπόνος

Γενικότερα η συλλογή μανιταριών δεν είναι πολύ διαδεδομένη στη χώρα μας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το φθινόπωρο όμως, παράλληλα με την κυνηγετική δράση, πολλοί κυνηγοί (σ.σ. και όχι μόνο) ασχολούνται και με την συλλογή μανιταριών. Οι περισσότεροι κυνηγοί που συλλέγουν μανιτάρια αναγνωρίζουν ένα με δύο είδη, που τα έμαθαν από παλαιότερους κυνηγούς ή τον πατέρα τους και με αυτό τον τρόπο μεταφέρεται η γνώση.

Καλό είναι να γνωρίσουμε καλύτερα τα μανιτάρια

Μανιτάρι ονομάζεται κοινώς το ορατό μέρος πολυκύτταρων μυκήτων με τη χαρακτηριστική, συνήθως ομβρελοειδή μορφή. Στην ουσία, αυτό που βλέπουμε είναι το σώμα του μανιταριού, δηλαδή το όργανο στο οποίο θα αναπτυχθούν τα σπόρια που θα εξασφαλίσουν τη διαιώνιση του είδους. Το κυρίως μέρος του μύκητα είναι υπόγειο και σχεδόν πάντα αθέατο το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Είναι το μυκήλιο που αναπτύσσεται σαν ιστός στο υπόστρωμα με τη μορφή των μυκηλιακών υφών.

Η λέξη μανιτάρι είναι υποκοριστικό της αρχαιοελληνικής αμανίτης.

Γενική διάκριση

  • Τα αυτοφυόμενα στα λιβάδια και τα δάση ονομάζονται διεθνώς μανιτάρια και τα υπογείως αναπτυσσόμενα ονομάζονται τρούφες.
  • Επίσης τα μανιτάρια διακρίνονται στους Βασιδιομύκητες. Χαρακτηρίζονται από τα καλούμενα βασίδια, δηλαδή ειδικά επιμήκη, σφηνοειδή κύτταρα που έχουν προορισμό την παραγωγή σπορίων (βασιδιοσπορίων) που είναι υποδιαίρεση από μανιτάρια, η οποία περιλαμβάνει περίπου το 25% του συνόλου των μυκήτων. Αριθμούν περισσότερα από 450 γένη, διαδεδομένα σε όλες τις χερσαίες περιοχές της γης και τους ασκομύκητες, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων είναι η παραγωγή ασκών, δηλαδή σποριαγγείων ασκόμορφου σχήματος.
  • Περιλαμβάνουν περί τα 1.600 γένη και 15.000 είδη διάφορων μεγεθών και σχημάτων.
  • Θεωρούνται εξαιρετική τροφή, καθώς περιέχουν αμελητέες ποσότητες λίπους και σακχάρων, αλλά σημαντικές ποσότητες φυτικών ινών. Επίσης, έχουν τις ίδιες πρωτεΐνες με το κρέας (υψηλής βιολογικής αξίας), χωρίς όμως τις τοξίνες, τα λίπη και τη χοληστερόλη που βρίσκονται σε αυτό, επομένως θεωρούνται ιδανικά για τους χορτοφάγους. Αποτελούν ακόμη, ιδανική επιλογή για όσους θέλουν να χάσουν βάρος, αφού περιέχουν ελάχιστες θερμίδες (13 θερμίδες ανά 100 γραμμ.). Το ελάχιστο νάτριο, τέλος, που βρίσκουμε σε αυτά, τα κάνει ιδιαίτερα αγαπητά σε όσους είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν διατροφή φτωχή σε αλάτι.

Τι πρέπει να ξέρουμε για τα μανιτάρια

  1. Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η έλλειψη γνώσης στην αναγνώριση μπορεί να οδηγήσει σε τραγικές συνέπειες.
  2. Για να γίνει διάκριση στα βρώσιμα από τα δηλητηριώδη μανιτάρια, δεν υπάρχουν γενικοί κανόνες. Ο μόνος κανόνας που ισχύει γενικά για τη συλλογή μανιταριών είναι αυτός που λέει, ότι μαζεύουμε για τροφή μόνο τα είδη των οποίων τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα. Η παραμικρή αμφιβολία είναι λόγος απόρριψής τους. Οι πιο κοινές μέθοδοι για τον προσδιορισμό του μανιταριού, και η εφαρμογή τους στην πράξη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες ή ακόμα και θανατηφόρα δηλητηρίαση.
  3. Πρέπει να θυμόμαστε ότι τα μανιτάρια είναι αρκετά δύσκολο να χωνέψουμε γιατί περιέχουν ουσίες που δεν αφομοιώνονται από το πεπτικό μας σύστημα. Ως εκ τούτου, συνιστάται πριν από το μαγείρεμα τα μανιτάρια να τα ψιλοκόβουμε και να τα βράζουμε μέχρι να μαλακώσουν, ώστε να μπορούν να τα αφομοιώσει καλύτερα ο οργανισμός μας.
  4. Μην ξεχνάμε το γεγονός ότι, από τη φύση τους, τα μανιτάρια λειτουργούν σαν σφουγγάρι που απορροφούν τοξίνες ουσίες, βαρέα μέταλλα, καθώς και αλκαλοειδή. Για τον λόγο αυτό η συλλογή πρέπει να γίνεται μακριά από πολυσύχναστους δρόμους, χώρους υγειονομικής ταφής, βιομηχανικές επιχειρήσεις. Για αυτό είναι απαραίτητο για την ασφάλεια μας η συλλογή να γίνεται μακριά από την πόλη για τουλάχιστον 30-40 χλμ.
  5. Η δηλητηρίαση, επηρεάζει κυρίως τα νεφρά, το συκώτι, τα έντερα, το κεντρικό νευρικό σύστημα. Τα πρώτα σημάδια της δηλητηρίασης μπορεί να εμφανιστούν σε μισή ώρα, ή και μετά από δύο ή τρεις ημέρες. Εξαρτάται από τον τύπο του μανιταριού που χρησιμοποιήθηκε για τα τροφή. Σημάδια δηλητηρίασης είναι η υπερβολική εφίδρωση, ναυτία, έμετος, κοιλιακός πόνος, διάρροια, χαμηλή αρτηριακή πίεση. Σε αυτή την περίπτωση, να θυμάστε ότι ένα άτομο μπορεί να πεθάνει αν δεν κάνουμε τις απαραίτητες ενέργειες και πρέπει επειγόντως κάποιος να τον μεταφέρει στο νοσοκομείο, όπου θα είναι σε θέση να του παρασχεθεί επαγγελματική βοήθεια.
  6. Εάν κάποιος εμφανίσει κάποιο από τα παραπάνω, θα πρέπει το συντομότερο δυνατό να του γίνει πλύση στομάχου. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να καταναλώσει μεγάλη ποσότητα νερού, κατά προτίμηση ανθρακούχο. Αν δεν υπάρχει διάρροια θα πρέπει να την προκαλέσουμε με ένα καθαρτικό. Αλλά κυρίως πρέπει χωρίς καθυστέρηση, να τον προωθήσουμε στο νοσοκομείο.

Συχνά σφάλματα κατά τον προσδιορισμό των δηλητηριωδών μανιταριών

Οι πιο διάσημες παρανοήσεις:

  • «Τα έντομα και οι προνύμφες τους, σκουλήκια και γυμνοσάλιαγκες δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια.» Απολύτως λανθασμένη και επικίνδυνη άποψη, δεδομένου ότι ακόμα και σε εξαιρετικά δηλητηριώδη μανιτάρια που βρέθηκαν άτομα αυτών των παρασίτων.
  • «Όταν μαγειρεύετε τα μανιτάρια με κρεμμύδι και σκελίδες σκόρδο αυτά αποκτούν καφέ χρώμα, αν στο μαγειρικό σκεύος έχει δηλητηριώδες μανιτάρι.» Στην πραγματικότητα, αυτά τα λαχανικά μαυρίζουν από το ένζυμο τυροσινάση, που περιέχεται στα εδώδιμα και δηλητηριώδη μανιτάρια.
  • «Αν ασημένια αντικείμενα (κουτάλια, κέρματα) τα τοποθετήσουμε σε μια κατσαρόλα με μαγειρεμένα μανιτάρια, αυτά σκουραίνουν με την παρουσία δηλητηριώδη μανιταριών.» Αυτό είναι λάθος γιατί το ασήμι σκουραίνει κατά την έκθεση σε ορισμένα αμινοξέα που μπορεί να περιέχονται σε διάφορους τόπους μανιταριών.
  • «Όλα τα βρώσιμα μανιτάρια έχουν καλή γεύση.» Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλά είδη δηλητηριωδών μανιταριών που δεν έχουν καμία ιδιαίτερη γεύση ή είναι νόστιμα.
  • «Όλα τα μανιτάρια με ροζ πλάκες είναι βρώσιμα.» Την άποψη αυτή θεωρείται εσφαλμένη. Φυσικά, υπάρχουν και εδώδιμα μανιτάρια, στην οποία η πλάκα γίνεται ροζ όταν ωριμάσουν. Αλλά υπάρχουν επίσης δηλητηριώδη είδη με τις ίδιες πλάκες.
  • «Τα δηλητηριώδη μανιτάρια έχουν δυσάρεστη οσμή.» Πραγματικά κάποια δηλητηριώδη έχουν άσχημη μυρωδιά. Αλλά κάποια δηλητηριώδη μυρίζουν ευχάριστα ή απουσιάζει εντελώς η οσμή.

Το παραπάνω αποτελεί απόσπασμα από την έκδοση ΠΑΝ-ΘΗΡΑΣ 2014 της – πάντα δραστήριας και αξιόλογης – Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας Θράκης (ΚΟΜΑΘ).

Σχόλια

Σχόλια


Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *